Hướng đến Oscar!

Mùa LHP cuối năm bắt đầu bận rộn với LHP Venice đón đầu mùa Thu, nơi gặt hái những thành quả lâu đời nhất của hầu hết các tên tuổi lớn của Ảnh đàn Quốc tế. Kế đó là hai LHP rậm rồ nhất nước Mĩ: LHP Toronto và LHP New York, tại đây các tác phẩm danh giá với những ngôi sao hàng đầu sẽ được trình chiếu. Rất nhiều minh chứng đã cho thấy những kẻ thắng giải thuộc ba LHP này, sau đó, đều gặt hái không ít thành tích ở giải Oscar thường niên. Vì vậy, mỗi năm cứ vào độ Thu về, giới chuyên môn đều hướng đến một mục tiêu duy nhất: Oscar trong khi đó với vị trí khán giả, người ta mong chờ được xem những tác phẩm để đời!

Kẻ tiên tri già nua

Venice không chỉ là thành phố của nét đẹp cổ xưa đầy hoài niệm mà ngay cả LHP Quốc tế lấy cùng một cái tên, cũng trở thành LHP Quốc tế lâu đời nhất Thế giới. Có một dạo, sau khi bị sức trẻ của LHP Berlin và độ hào nhoáng của LHP Cannes áp đảo, thì giờ đây Venice đã trở lại đúng với vị thế của nó: không tràn trề sức sống mới (ám chỉ các đạo diễn trẻ ở LHP Berlin) và sức xa xỉ của thời trang, thảm đỏ và ngôi sao (ám chỉ Cannes phồn hoa) nhưng vẫn là sân chơi không thể thiếu của những tài năng chín muồi, giàu tư duy và sức sáng tạo. Ở Venice, người ta thường tìm thấy mối dung hòa bất tận giữa nghệ thuật và công chúng, vì thế nên không ít phim sau khi đăng quang tại Venice, sau đó đều có giải Oscar! Năm năm trở lại đây, ta có thể điểm mặt Brokeback Mountain của Lý An, The Wrestler của Darren Aronofsky hay Somewhere của Sofia Coppola… Thậm chí kể cả diễn viên cũng có cơ hội tỏa sáng lần nữa. Năm 2006, “bà hoàng” Helen Mirren xuất sắc càn quét tất cả các giải thưởng diễn xuất trong năm với vai trong The Queen, lúa ấy chị đã ngoài 50 tuổi. Còn Colin Firth, kém máy mắn hơn chỉ để vụt mất giải thưởng Oscar với vai diễn trong A Single Man, hay như Julianne Moore hóa th6an xuất sắc vai người vợ vụt mất tình yêu trong Far From Heaven, Cate Blanchett cải nam trang trong I'm Not There… Tất cả những ví dụ trên cho hay Venice vẫn là “mảnh đất tốt” để “gieo trồng” tài năng.

Venice năm nay, tròn 68 lần tổ chức, người ta đón chờ một loạt các nhà làm phim gạo cội gây tranh cãi. Từ Roman Polanski với bộ phim gia đình gồm toàn sao Carnage (Kate Winslet, Jodie Foster) cho đến Wuthering heights của nữ đạo diễn người Anh thích “gây hấn” Andrea Arnold, hay như tác phẩm mở màn The Ides of March gây ấn tượng bởi dàn diễn viên trẻ đẹp từ Ryan Gosling đến Evan Rachel Wood của chàng diễn viên đa tài George Clooney. Hay sự trở lại của Philippe Garrel trong bộ phim A Burning Hot Summer làm lại từ tác phẩm kinh điển Contempt của Jean Luc-Godard với diễn xuất của cậu con trai Louis Garrel và mỹ nhân luống tuổi Monica Bellucci. Sáu năm trước, Philippe Garrel hoàn toàn thuyết phục trước người xem bằng sự tinh tế hiếm thấy, sự kiên trì cần mẫn với dòng phim đen trắng dường như là “của hiếm” trước kĩ nghệ làm phim cách tân hiện nay. Âm thanh mono, dựng phim đơn giản với phần kĩ thuật khá thô song Regular Lovers lại mang hơi thở của Điện ảnh nguyên bản, tạo được sức sống lâu bền. Hoặc Shame của Steve McQueen, cuốn phim thứ hai từ sau “tinh thần độc lập” mà anh có được thành công tại Cannes với Hunger. Shame dự tính chiếu tận đầu năm sau, với hai diễn viên Michael Fassbender và Carey Mulligan. Hai ngôi sao nữ Kate Winslet và Jodie Foster (Carnage) đang được cư dân trên mạng hết sức quan tâm bởi họ tin chắc giữa Kate và Jodie sẽ có sự cạnh tranh khốc liệt trên trường đua giành giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất. Jodie chiếm ưu thế với sự trở lại bằng bộ phim do chị đạo diễn, The Beaver trước đó song trên thực tế, nhiều người mong chờ một Oscar thứ hai cho Kate Winslet hơn là tượng vàng lần thứ ba cho Jodie Foster. Kate Winslet cũng là ngôi sao duy nhất có ba phim trình chiếu ở LHP Venice năm nay, ngoài Carnage tranh giải, cô còn xuất hiện trong cuốn phim công chiếu toàn cầu Contagion và một ngày chiếu phim dài hơn 5 giờ Mildred Pierce. Trong khi đó, kiều nữ mảnh mai Keira Knightley, dù chỉ xuất hiện ngắn ngủi trên đoạn trailer của bộ phim The Dangerous Method, vẫn là đề tài bàn tán về việc cô sẽ nhận đề cử Oscar hay đề cử Mâm xôi vàng. Chưa hết, Venice cũng chọn W.E của Madonna để trình chiếu trong khuôn khổ không chấm giải, đây là tác phẩm đáng trông chờ của bà hoàng nhạc Pop khi buổi chiếu thử tại Los Angeles đã nhận được rất nhiều lời tán thưởng. Theo dự đoán, W.E sẽ không có số phận bi thảm như Filth and Wisdom, cuốn phim công bằng mà nói, không phải là tệ của Madonna. Venice sẽ chào đón du khách của mình từ ngày 31 tháng 8 và kéo dài đến ngày 10 tháng 9. Với một danh sách dài những nhà làm phim giỏi nhất châu Âu, Venice năm nay báo hiệu một sự phục hồi đáng kể cho ông lão hồi xuân có tên là Venice!

Bàn thắng quyết định?

Năm ngoái The King’s Speech, giành được giải thưởng cao nhất trên sân khấu của đêm Hội Oscar. Trước đó, tại LHP Toronto, nó cũng đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của khán giả để mang về giải bình chọn. Thực tế mà nói, Toronto hay Sundance (diễn ra đầu năm) là nơi sản sinh nhiều tác phẩm Điện ảnh được cả công chúng và giới phê bình đón nhận. Thông thường các tác phẩm được chọn trình chiếu trong các LHP này có kết cấu chặt chẽ, phong cách dàn dựng chuẩn mực và dễ hiểu nên nhận được sự đồng cảm của số đông lớn. Thay vì những LHP Quốc tế chỉ tập trung chủ yếu vào sáng tạo và cái tôi cá nhân thì phim ở Toronto hay Sundance mang tính xã hội, nhân văn cao… vì thế chuyện nó nhận được tượng vàng Oscar là điều dễ hiểu. Chỉ tính LHP Toronto, giải thưởng People’s Choice đã là một phép ẩn dụ đáng nể tại Lễ trao giải Oscar. Trong quá khứ người ta đã chọn American Beauty (1999), Ngọa Hổ Tàng Long (2000), Amélie (2001), Tsotsi (2005), Eastern Promises (2007), Slumdog Millionaire (2008)… là người chiến thắng và hầu như trong số đó đều tạo tiếng vang lớn tại giải Oscar. Lần này người ta đặt kì vọng vào The Dangerous Method của đạo diễn chuyên trị phim bạo lực David Cronenberg, khoảng sáu năm trước ông đã từng đem A History Violence và Eastern Promises trình chiếu tại Toronto và cả hai tác phẩm này đều gây được tiếng vang lớn. The Dangerous Method đánh vào một đề tài nhạy cảm và khó trình bày: mối quan hệ xung đột giữa nhà phân tâm học Sigmund Freud và nhà tâm lý học phân tích Carl Jung. Toronto năm nay cũng được cho là bàn đẩy thứ hai sau LHP Cannes hồi tháng 5, khi Martha Marcy May Marlene, một lần nữa được trình chiếu. Cuốn phim độc lập có kinh phí vài triệu USD với dàn diễn viên ít tiếng tăm của đạo diễn Sean Durkin gây được sức hấp dẫn mạnh mẹ nhờ vào tình tiết kịch bản xuất sắc. Ngoài ra, một vài vai diễn xuất sắc trong năm cũng sẽ xuất hiện tại Toronto như bộ phim hài Albert Nobbs với diễn viên gạo cội Glenn Close, Take this Waltz của cô diễn viên trẻ Sarah Polley hay We Need to Talk About Kevin tỏa sáng với diễn xuất của Tilda Swinton. Bên cạnh đó, LHP New York năm nay cũng là địa điểm thích hợp để “cho ra mắt” chân dung huyền thoại Marilyn Monroe qua bộ phim My Week With Marilyn của đạo diễn Simon Curtis, ngôi sao tóc vàng Michelle Williams đảm nhận vai nữ chính. Trái với Toronto và Venice đều có trao giải thì LHP New York không có bất kì giải thưởng nào được trao nhưng sẽ là nơi để các phim có được quyền “ban phát” khen chê từ các nhà phê bình thế lực tại Hollywood, hiện diện ở LHP này. Và dù muốn hay không, tất cả những bộ phim tham gia vào những LHP cuối năm, đều được đặt vào vị trí hướng đến mùa giải Oscar chỉ chớm bắt đầu. Giờ đây, người ta đến Venice hay Toronto không chỉ để xem phim mà còn đi để dự đoán sớm tượng vàng Oscar. Dĩ nhiên, nhiều khán giả vẫn thích mùa giải thưởng nhiều bất ngờ hơn là những dự đoán chính xác 100%. Đấy là cách để giảm bớt sự nhàm chán khi kẻ chiến thắng nhìn đi nhìn lại vẫn là những cái tên, gương mặt đó. Mà bây giờ thì cuộc chơi chỉ vừa mới bắt đầu, chúng ta cần một bàn thắng quyết định, ở Venice hay Toronto?

Chu Trần Minh Đức (bài đã đăng trên Tạp chí Nhịp sống Sài Gòn)

Thời kì đỉnh cao ở Cannes

Không ngoa, kì tổ chức lần thứ 64 đã mở ra một diện mạo đầy kiêu hãnh cho Cannes, một trong ba LHP Quốc tế hàng đầu Thế giới. Năm nay, cuộc hội ngộ anh tài ở bảng tranh giải Cành cọ vàng gây sóng gió hơn bao giờ hết, thậm chí vượt qua cả “Thời vàng bóng chưa xa” của năm 2009. Rất nhiều tác phẩm lớn với sự hưởng ứng đầy nhiệt tình của các nhà phê bình trên khắp mọi nơi, kể những phim nghệ thuật thâm sâu nhất cho đến cả những thước phim đặc trưng Hollywood với kinh phí khổng lồ…

Cannes bốc đồng nhưng tinh tế

Hầu như đã trở thành dấu ấn, mỗi kì Cannes diễn ra, dân tình lại bàn tán xôn xao về một số tác phẩm nghệ thuật. Không phải chỉ vì đó là các phim hấp dẫn và độc đáo nhất, mà còn là vì chúng thường mang đến những luồng ý kiến phê bình gay gắt cùng sự phẫn nộ của đám đông khán giả. Cần phải nhắc lại rằng mỗi năm ở Cannes, số lượng người xem bị shock và rời khỏi rạp chiếu giữa chừng là chuyện bình thường. Năm 2002 là Irréversible, 2005 là Battle in Heaven, 2006 là Shortbus và năm 2009 là Antichrist hay Kinatay. Lần này, vẻ đẹp bốc đồng ở Cannes tiếp tục xảy đến với tác phẩm mới của đạo diễn Đan Mạch Lars Von Trier. Mặc dù Melancholia không có nhiều cảnh sởn gai óc như Antichrist, nhưng những phát ngôn bừa bãi của vị đạo diễn tài năng này, đã khiến cho dân chúng kịch liệt phản đối. Khoan hãy nói đến “Chủ nghĩa tự sướng” của Von Trier khi tuyên bố về tài nghệ của ông hoặc những suy nghĩ lạc quan về thế hệ của Hitler, tác phẩm Melancholia bản chất đã dễ gây tranh cãi. Khi ăn mừng đám cưới của chính mình cũng là lúc Justine cảm thấy cuộc sống đang bị đảo lộn. Hành tinh sầu muộn đang tiến dần đến Trái đất, Justine bị cuốn vào ảo giác và tự vấn về bản thân cùng những mối quan hệ xung quanh. Lars Von Trier một lần nữa đưa siêu nhiên vào phim ảnh, một cách gieo vào lòng người ta cảm giác “ngày tận thế đang đến gần…”. Còn The Skin I Live In của Pedro Almodóvar đánh dấu lần đầu tiên ông làm thể loại phim kinh dị, khá thách thức về một mối tình sâu đậm. Không thể vượt qua được ám ảnh bởi làn da người vợ bị phá hủy sau một tai nạn ôtô, bác sĩ chuyên gia thẩm mỹ Robert Ledgard tìm cách chế tạo một loại da người đặc biệt có thể chống lại mọi tác động từ bên ngoài. Không chỉ có những nàh làm phim nam giới thích “gây hấn”, đạo diễn nữ như Julia Leigh cũng cho thấy khả năng “nổi loạn” của mình qua bộ phim đậm mùi tính dục Sleeping Beauty, kể về Lucy, cô sinh viên trẻ đi làm thêm để trang trải chi phí học tập, muốn được biết điều gì đã xảy ra với mình khi cô say giấc trong vai trò “Người đẹp ngủ” cho những quý ông lớn tuổi thỏa mãn.

Bốc đồng nhưng tinh tế, Cannes lần thứ 64 cũng đánh dấu sự trở lại của Kim Ki-duk sau ba năm ngừng hoạt động làm phim. Ariang, phim thứ 13 của ông chủ yếu quay chính ông cùng một số nhân vật khác (giấu mặt, chỉ nghe thoại) trong hành trình thiền hóa cuộc sống của tác giả. Còn với Hong Sang-soo, “người quen của Âu châu” thì The Day He Arrvies vẫn tập trung khai thác những mẩu chuyện không đầu không đuôi, một tầng lớp trẻ (thường là nghệ sỹ) hay sầu muộn và đôi khi bi quan tìm cách giải khuây bằng rượu, tình dục và những cuộc hội thoại triền miên. Tuy nhiên, dấu ấn tinh tế ở Cannes năm nay lại thuộc về La Harve, The Artist và The Tree of Life. Với bộ phim đầu, đạo diễn người Phần Lan đã hoàn thành kiệt tác chân thực về một cảng biển Le Havre bi đát và bần cùng của nạn nhập cư, tình trạng người nghèo gia tăng tại các nước phát triển. Riêng The Artist, người xem được quay trở về với thế giới chân thực và sống động. Chỉ hai mảng màu sáng tối (phim đen trắng), bộ phim đã phác họa chân dung của một ngôi sao màn bạc thời phim câm, và sự đi xuống dẫn đến mất hút của dòng phim này. Trì hoãn và làm nức lòng người hâm mộ, The Tree of Life của Terrence Malick cuối cùng cũng lộ diện và không làm người ta thất vọng. Thuộc thể loại tâm linh, chuyện phim bám theo cuộc sống của một gia đình vào những năm 1950, những tương quan của một đời người khi phải “vật lộn” với cuộc sống hiện đại.

Cannes xa xỉ và hào nhoáng

Tất nhiên, vẻ đẹp ở Cannes đã được dân tình bàn tán khá nhiều đến mức nghĩ về Cannes, người ta sẽ mơ tưởng đến một cung điện Palais trải thảm đỏ dài bất tận, một vùng trời Côte d’Azur đầy đam mê và cuồng nhiệt. Vẻ hào nhoáng óng ánh từ trang sức, phụ kiện đắt tiền của những siêu sao. Hay những ánh đèn flash chớp nháy liên tục, báo hiệu một cuộc “thi thố” giữa các phóng viên, nhiếp ảnh hàng đầu…hòng độc quyền hình ảnh ngôi sao mà họ yêu thích. Nhưng đó là chuyện bên lề, chuyện hậu trường sân khấu. Cái chính và trọng tâm vẫn là những bộ phim được đem hoặc mời đến Cannes trình chiếu. Ngay từ đêm khai mạc, Cannes đã chọn “đùng người, đúng phim”, Midnight in Paris như lời tự tình của Woody Allen dành cho thành phố, con người nước Pháp mà ông hằng yêu mến, đáp trả lại tình cảm của nơi này (cụ thể là Cannes) dành cho ông trong nhiều năm qua. Trong đêm khai mạc, dàn diễn viên ngôi sao của phim đã làm bừng sáng thảm đỏ Cannes trong tích tắc. Có một điều không thể chối cãi, đó là trong danh sách phim tranh giải Cành cọ vàng, luôn luôn “lọt” vào đó những tác phẩm mang hơi hướng giải trí đến từ Hollywood. Đạo diễn Quentin Tarantino (Chủ tịch BGK năm 2004) là tác giả có nhiều phim ăn khách lọt vào đề cử ở Cannes. Năm 2004 là Kill Bill (2), Năm 2007 là Death Proof, gần đây nhất là Inglourious Basterds. Kì này Cannes có Drive, được đánh giá là đỉnh cao của phim bạo lực, phần thiết kế âm thanh xuất sắc cộng với những màn đổ máu đến kinh người, bộ phim này nuôi hi vọng sẽ lập thành tích bất ngờ trong tháng Chín tới. Cùng trong hạng mục Tranh giải, xuất phẩm 3D “máu đổ đầu rơi” của tay đạo chuyên trị dòng phim chết chóc Takashi Miike cũng kịp làm thỏa mãn những khán giả có thần kinh thép với Hara-Kiri: Death of a Samurai gồm nhiều cảnh sát hại tàn bạo. Như những tác phẩm thuần giải trí trước đây, các phim của Miike luôn “tra tấn” người xem bởi vẻ đẹp bạo lực và những cái chết đáng sợ nhưng luôn luôn là một cái đó hấp dẫn và dễ dàng hút khách đến rạp.

Người ta nói Cannes luôn tìm cách dung hòa với thị trường Hollywood đồ sộ, bởi tuy vang danh là LHP xa hoa phù phiếm, Cannes vẫn muốn mời mọc càng nhiều phim bom tấn ăn khách đến với mình càng tốt, bởi qua đó, thảm đỏ mới sực nức mùi hương các sao và Cannes lại càng thêm uy tín và hấp dẫn du khách. So với LHP Berlin đầu năm và LHP Venice mùa Thu, ở Cannes bao giờ cũng náo nhiệt và sôi động hơn hẳn. Bạn không thích xem phim nghệ thuật…nhức đầu ư? Chớ hề gì, các hạng mục bên ngoài Tranh giải sẽ là cuộc hội ngộ của nhiều ngôi sao thị trường sáng giá. Năm nay, Kungfu Panda (2), Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides và Swordsmen là ba cái tên bạc triệu đáng chú ý. Thông tin về những tác phẩm này không còn gì là xa lạ với người hâm mộ, bởi đa phần nhà sản xuất thường tiết lộ các thông tin, chuyện hậu trường, hình ảnh + clip…để quảng bá cho chiến dịch chiếu phim diễn ra đầu Hè 2011.

Chu Trần Minh Đức (bài đã đăng trên Tạp chí Nhịp sống Sài Gòn)

Điểm sáng khác từ LHP Berlin

Trái ngược lại với suy đoán của nhiều người về các LHP Quốc tế, không phải lúc nào người ta cũng tìm kiếm một tài năng Điện ảnh sáng tạo và độc đáo nào đó. Hãy nhìn vào LHP Berlin, nơi mà người ta vẫn tôn vinh dòng phim nghệ thuật, để tìm đâu đó những tác phẩm giải trí thuần túy giới thiệu đến người hâm mộ. Năm nay, Berlin dường như không có dấu hiệu thay đổi để “hội nhập” vào thế giới xa xỉ như Cannes hay Venice. Tuy nhiên, nhìn Berlin với một hướng nhìn khác, vẫn sẽ tìm ra được những tác phẩm Điện ảnh dành cho số đông với một vài đổi thay nhằm thu hút khách tham dự…

Như mùa Xuân mới

Có đến bốn tác phẩm Hàn quốc được trình chiếu và tham gia tranh giải tại LHP Berlin, trong số đó cả bốn đều mang thể loại phim tâm lý tình cảm dễ xem và dễ cảm. Đầu tiên phải kể đến Come Rain Come Shine của đạo diễn Lee Yoon Gi, một trong những nhà làm phim độc lập đã có các tác phẩm chiếu tại Berlin những năm trước. Đây là bộ phim đánh dấu sự hợp tác trên phim ảnh đầu tiên giữa Hyun Bin và Lim Soo Jung. Bộ phim là những dòng tâm lý sâu sắc của đôi vợ chồng sau năm năm gặp lại được dàn dựng theo thủ pháp điện ảnh thường thấy của Lee Yoon Gi. Với hai ngôi sao trẻ thuộc dòng phim truyền hình ăn khách, Hyun Bin và Lim Soo Jung dễ dàng thu hút một lượng khán giả nhí đến rạp xem phim vào thời gian tới khi Come Rain Come Shine được trình chiếu rộng rãi tại quê nhà. Phong cách dàn dựng chân thật trong cốt truyện và lãng mạn trong nhiều chi tiết đã đưa các phim của Lee Yoon Gi đến gần với khán giả đương đại. Một phim Hàn khác đang chú ý khác là Late Autumn của đạo diễn Kim Tae Young, trong đó Hyun Bin và Thang Duy vào vai một cặp tình nhân chóng vánh, chàng trai là một kẻ làng chơi trên đường chạy trốn khỏi đồng bọn và cô gái lại là một nữ tù nhân vừa được trả tự do. Mối tình ngắn ngủi nhưng để lại dư chấn khó quên trong trái tim của hai người sắp ua thời tuổi trẻ. Mô-tuýp xây dựng theo chuẩn mực phim tình cảm Hàn quốc quá đỗi quen thuộc, Late Autumn được đánh giá là một trong những phim lãng mạn đáng chờ đợi nhất trong dịp Lễ tình nhân vừa qua, với số lượng phát hành vé khả quan. Một số phim melo khác được xếp vào hạng mục tranh giải cũng cho thấy xu hướng tuyển phim của LHP Berlin ít thay đổi, ví dụ như tác phẩm Margin Call là bộ phim độc lập đầu tay của J. C. Chandor qui tụ một vài tên tuổi diễn viên gạo cội như Kevin Spacey, Demi Moore, Paul Bettany, Stanley Tucci…Hai tác phẩm đến từ Mĩ còn lại thì hoàn toàn trở nên xa lạ với số đông khán giả bởi tên tuổi không một ai biết của những đạo diễn lẫn các diễn viên tham gia. Do vậy rốt cuộc, LHP Berlin vẫn nhường ngôi cho những tài năng mới và trẻ, giống hệt như việc khởi đầu của một năm mới với các tín hiệu của tương lai và hi vọng.

Bom tấn có xuất hiện ở Berlin ?

Nếu như LHP Cannes và Venice đều lần lượt có các tác phẩm bom tấn trình chiếu tranh giải (Inglourious Basterds, No Country for Old Men…), tham gia chiếu giới thiệu (X-Men: The Last Stand, Robin Hood…) hoặc ra mắt tại các Hội chợ (Terminator Salvation, The Host…) thì liệu LHP Berlin có sân chơi đặc biệt này hay không ? Điểm lại một số phim Hollywood tham gia Berlin vài năm trở lại đây, sẽ có một vài điểm sáng để gọi tên như Shutter Island, The International, There Will Be Blood…Năm nay, mở màn LHP Berlin là True Grit của anh em nhà Coen, bộ phim đã trình chiếu rộng rãi tại Bắc Mĩ và thu về số tiền khoảng 161 triệu USD. Tiếp đó, bộ phim hành động bạo lực đầu tay Coriolanus, dựa theo vở kịch cùng tên của nhà văn Shakespeare, do nam diễn viên Ralph Fiennes dàn dựng, cũng sẽ được trình chiếu tại chương trình Giới thiệu phim mới. Bộ phim có sự tham gia của các diễn viên Gerard Butler, Vanessa Redgrave, Brian Cox…với kinh phí đầu tư khoảng 10 triệu USD. Lọt thỏm giữa rừng phim mới mẻ và tràn đầy tính sáng tạo riêng tư, phim hành động giật gân như Unknown rõ ràng là một của hiếm. Dựng theo cuốn tiểu thuyết của Didier van Cauwelaert, đạo diễn gốc Tây Ban Nha Jaume Collet-Serra thành công với các dòng phim giải trí từ kinh dị, thể thao đến hành động. Unknown có sự tham gia của Frank Langella, Liam Neeson, January Jones và Diane Kruger đưa người xem vào mối quan hệ tay tư giữa một cặp vợ chồng và một đôi nam nữ xa lạ khác. Người đàn ông đột ngột mất vợ sau tai nạn và bị thanh toán bởi một băng đảng bí mật. Jaume Collet-Serra đã đem đến các chi tiết rùng rợn trong House of Wax, Orphan…và chắc chắn Unknown sẽ là một trong những phim hứa hẹn đáng xem ở Berlin năm nay.

Năm 2011 cũng đánh dấu lần đầu tiên LHP Berlin trình chiếu giới thiệu tác phẩm 3D, đó là bộ phim Pina của đạo diễn Wim Wenders, kết hợp cùng với biên đạo múa người Đức Pina Bausch. Dường như các bom tấn 3D từ Avatar cho đến Toy Story 3 đã có ý nghĩa thúc đẩy lớn trong tư tưởng làm phim châu Âu, bởi ngoài Pina của Wim Wenders và bản dựng 3D từ bộ phim tài liệu rung rợn Cave of Forgotten Dreams của nhà làm phim người Đức Werner Herzog, LHP Berlin lần thứ 61 chứng kiến thêm một siêu phẩm 3D nữa là tác phẩm hoạt hình nhuốm màu sắc rực rỡ Tales of the Night của Michel Ocelot đến từ Pháp. Sự khởi sắc của 3D tại Berlin năm nay, tuy chưa thể nói đó là các tác phẩm bom tấn thật sự, nhưng biết đâu khi đem phim ra khỏi khuôn khổ trình chiếu hạn hẹp của một trong ba LHP Quốc tế hàng đầu như Berlin, đất sống của những phim 3D này sẽ mạnh mẽ hơn ? Dù gì đi nữa, với một vài điểm nhấn nho nhỏ và thực tại, người ta vẫn đang hết sức bình tĩnh để chờ cho Berlin có thể lớn nhanh và áp đảo không kém gì Cannes hay Venice. Dù có thế nào, trải qua 61 kì tổ chức, LHP Berlin vẫn được đánh giá là có đẳng cấp và nền tảng chọn lọc phim riêng biệt, chính điều đó đã làm nên sức bền bĩ của một LHP tầm cỡ.

Chu Trần Minh Đức (bài đã đăng trên Tạp chí Nhịp sống Sài Gòn)

Matt Damon, 40 tuổi và vẫn hút hồn quý cô

Khuôn mặt điển trai phảng phất nét thư sinh, nhưng Matt Damon sớm giải thoát mình ra khỏi hình tượng hoàng tử hái ra tiền, để tập trung nghiêm túc cho sự nghiệp Điện ảnh và sản xuất phim. Chính nhờ điều đó, xét một cách toàn diện thì Matt Damon lấy lòng phụ nữ bằng tài năng đích thực nhiều hơn là vẻ bề ngoài hào nhoáng. Năm 2011, Matt Damon “phủ sóng” trở lại trên các phương tiện truyền thông từ báo chí, internet đến rạp chiếu bóng thông qua bộ phim mới nhất The Adjustment Bureau.

Quá ít scandal tình ái nhưng có khối người yêu

Anh chàng đỏm dáng này khéo léo hoặc biết cách “chăm sóc” tiếng tăm của mình, không phải vướng bận các tin đồn thất thiệt, hoặc giả như Matt Damon có quan hệ cực kì tốt với cánh báo giới. Điểm lại những mối duyên tình của Damon, có người đẹp Minnie Driver khi cả hai cùng đóng chung phim hài Good Will Hunting và phải lòng nhau, đây cũng là tác phẩm điện ảnh đánh dấu khả năng viết lách của Matt Damon (anh tham gia viết kịch bản phim và giành giải Oscar). Sau khi chia tay Minnie Driver thì Damon làm quen với Winona Ryder suốt hai năm, nhưng cũng kết thúc mối quan hệ trong hòa bình và gìn giữ thể diện của nhau thay vì công kích và bới móc quá khứ như một vài ngôi sao khác. Năm 2000, Matt Damon cũng bị đồn là có quan hệ tình ái ngắn ngủi với Penélope Cruz nhưng dường như lúc bấy giờ, giới truyền thông có vẻ như tạm tha cho cặp đôi này và ít điều tiếng xảy đến, kể cả việc Damon từng hò hẹn với Odessa Whitmire, cô trợ lý riêng của diễn viên đoạt giải Oscar Billy Bob Thornton và của anh bạn thân Ben Affleck.

Yêu nhiều mỹ nhân đa tài nhưng cuối cùng, Damon lại tìm bến đỗ từ một phụ nữ có con riêng và làm nghề bartender tại Miami tên là Luciana Bozán Barroso, người gốc Argentina, khi anh đóng phim Stuck on You năm 2003. Cả hai kết hôn bí mật vào cuối năm 2005 và hiện nay đang sinh sống tại Manhattan cùng ba cô con gái riêng tên là Isabella, Gia và Stella. Điều thú vị là trong thời gian đóng phim Stuck on You, Damon lại hết lời ca ngợi bạn diễn gợi tình của anh là Eva Mendes “Cô ấy thật tuyệt vời. Xinh đẹp, thông minh và hài hước, Eva là một diễn viên chuẩn…” Thế nhưng kể từ khi lập gia đình, Matt Damon hoàn toàn “lãng quên” bạn diễn nữ nhưng không quên nhiệm vụ của một ông bố “vàng” ở Hollywood. Mùa Thu năm 2010, Damon tiết lộ về đứa con gái riêng thứ ba, xem chừng cuộc hôn nhân của anh cũng bình lặng như sự nghiệp diễn xuất. “Tôi không bao giờ đi xa nhà quá lâu. Tôi thường đóng phim hai ngày một tuần và sau đó bay về nhà để được ở cạnh gia đình”. Giờ đây, Matt Damon phải đóng một vai trò quan trọng, là cha của bốn cô con gái, điều đó đôi khi khiến Damon bối rối khi trong nhà chỉ mỗi mình anh là đàn ông. Nhiều người tin rằng Matt Damon yêu cuộc hôn nhân của mình. Trong khi đó, anh trả lời rằng ý nghĩ ấy thật buồn cười. Điều đơn giản là Damon yêu thương vợ, cô ấy là tài sản quý giá nhất đối với anh nhưng chẳng may nếu anh và vợ mình chia tay thì sẽ chẳng bao giờ Matt Damon muốn lập gia đình lần nữa. Xem chừng như Damon không phải là người dễ dàng từ bỏ, vì nếu như quyết định chung sống cả đời với một người để rồi cuối cùng chia tay giữa chừng, thì hẳn đó là một sự điên rồ vì điều ấy đúng là làm lãng phí cuộc sống bản thân. Chính vì lẽ đó, để giữ lửa hạnh phúc lâu bền trong thế giới Showbiz xô bồ, Matt Damon theo chủ nghĩa giản dị và mực thước, thoát ra khỏi cỗ máy truyền thống của những ngôi sao xa xỉ khác. Thời gian trống của anh được dùng cho việc đọc sách, viết kịch bản, đến thư viện tìm kiếm tài liệu. Xả stress một chút, Damon chơi bài Poker cùng những người bạn, anh từng tham gia thi đấu trong giải World Series of Poker (WSOP) năm 2010. Sự kiện này làm gợi nhớ lại hình ảnh Matt Damon trong bộ phim tội ác Rounders năm 1998, nhân vật của anh chơi poker và đã bị thua 25.000 USD, chuyện chẳng bao giờ xảy ra ngoài đời thật của Damon.

Chàng nghệ sỹ tài hoa

Khởi đi từ một trong những diễn viên trẻ tạo nên tiếng tăm tại Hollywood, Matt Damon (sinh ngày 8/10/1970) mang ba dòng máu: Scottland, Phần Lan và Anh, lại là chàng trai kém may mắn trong nghề nghiệp. Anh thường bị loại trong những cuộc tuyển chọn, từ chọn học viên trong trường dạy diễn xuất đến chọn vai diễn trong các phim kinh phí lớn. Damon từng bị cả Leonardo DiCaprio, Joaquin Phoenix lẫn Edward Norton…vượt qua trong những cuộc đua giành vai diễn. Nhiều người lại tiếc cho Damon khi anh từ chối dự án phim “khủng” Avatar phần hai vì không thể thu xếp được thời gian hợp lý. Thậm chí trước đó, Damon còn từ chối luôn vai diễn quan trọng trong siêu phẩm The Dark Knight về tay diễn viên ít tiếng tăm Aaron Eckhart. Không vội vàng và hấp tấp, anh vẫn khẳng định hướng đi dài và chuyên nghiệp.

Năm 1988, khi vừa tròn 18 tuổi, Matt Damon được phát hiện trên màn ảnh với vai diễn đầu tiên trong bộ phim hài lãng mạn Mystic Pizza, chỉ với một câu thoại duy nhất. Cũng kể từ đó, Matt Damon bước vào Hollywood với những bước đi chậm mà chắc, có thể anh chưa đạt đến đỉnh điểm của vinh quang nhưng cũng ít khi nào gặp phải thất bại “muối mặt” như một vài tên tuổi khác. Quan trọng hơn, Matt Damon là một nghệ sỹ mực thước, khả năng nhập vai và biến hóa thành công. Như khi anh học chơi piano trong The Talented Mr. Ripley (1999), tăng hoặc giảm cân nhanh chóng qua các phim như The Informant!, The Bourne Supremacy…Nếu nói khộng ngoa thì năm 2011 sẽ là năm trở lại thật sự của Matt Damon. Thời điểm này, rất nhiều băng-rôn, áp phích quảng bá cho bộ phim hành động lãng mạn The Adjustment Bureau đã tràn lan khắp đường phố nước Mĩ. Damon xuất hiện trên truyền hình, các chương trình giới thiệu phim hay trên thảm đỏ buổi Lễ ra mắt tác phẩm hoành tráng. Với vai quen thuộc David Norris, Damon không khó để giữ vai trò là một điệp viên kiểu Nga. Anh hiện đang tất bật với một lọat phim ra mắt từ nay đến cuối năm 2011 như Margaret, Contagion, We Bought a Zoo…

Nhiều người nhắc đến Matt Damon như một nghệ sỹ đa tài và yêu nghề. Điều đó được minh chứng bằng công ty sản xuất, hỗ trợ làm phim LivePlanet của anh cùng các cộng sự thân thiết, trong đó có diễn viên kiêm đạo diễn Ben Affleck, tạo nên các dự án phim tài liệu từ những nhà làm phim chưa có kinh nghiệm. Một số phim ngắn đã được sản xuất và tài trợ bởi công ty này như Push, Nevada và chiếu trên kênh ABC, riêng dự án Greenlight từng nhận được đề cử Emmy cho show thực tế hấp dẫn nhất các năm 2002, 2004 và 2005. Tháng 3 năm 2010, Damon cùng người bạn Ben Affleck hợp tác cùng nhau làm việc với hãng phim uy tín WarnerBros. Trong khi Affleck thành công bất ngờ với vai trò chỉ đạo diễn xuất hai phim truyện thì Damon lại có được uy tín với công việc viết lách tuy rằng khá khiêm tốn về số lượng. Matt Damon từng phát biểu “Có nhiều người xuất hiện trên báo chí và tôi thậm chí còn không biết họ là ai. Tôi thích quan sát những việc họ làm hơn là nghe những gì họ nói. Ồn ào trên báo cùng lắm chỉ được một thời gian ngắn còn sự nghiệp có giá trị thực sự là nỗ lực không ngừng nghỉ trọn đời”.

Nụ cười trẻ

Bên cạnh một nghệ sỹ có tài, một người đàn ông mẫu mực của gia đình, Matt Damon hiện vẫn là hình mẫu đàn ông tiêu biểu ở Hollywood nhờ vào tinh thần quả cảm và lòng trắc ẩn hiếm hoi. Damon từng phát biểu chống lại cuộc chiến Iraq, tham gia tích cực vào các hoạt động từ thiện, bao gồm Chiến dịch ONE và Quỹ H2O (năm 2009) đem nước đến với vùng khô cằn để cứu giúp đời sống khó khăn của người dân Châu Phi. Năm 2003, Matt Damon phát hành CD sách thu âm lại câu chuyện lịch sử Howard Zinn's A People's History of the United States. Nhiều người ví Matt Damon như một trong những diễn viên nam không có tuổi, nhờ vào nụ cười thường trực trên môi, vì thế dù đã ở tuổi tứ tuần nhưng Matt Damon vẫn dư sức hút hồn quý bà quý cô.

+ Một vài cột mốc đáng nhớ của Matt Damon:

- 25 tháng 7 năm 2007, Damon là ngôi sao thứ 2,343 được gắn tên trên Đại lộ Danh vọng.

- Tạp chí People bình chọn là Người đàn ông hấp dẫn nhất năm 2007, cũng là thời điểm Forbes công bố tên anh như một trong những diễn viên có thu nhập cao nhất năm.

- Được E! của Mĩ năm 2002, chọn là một trong 25 Chàng chưa vợ đang để các cô lấy làm chồng.

Chu Trần Minh Đức (bài đã đăng trên báo SGTT số cuối tháng)

Ca sĩ Việt hát tiếng Anh

Có phải 2010 đã kết thúc và kịp đánh dấu một số đột phá nho nhỏ trên thị trường nhạc Việt ? Có phải đây là lúc cần để chúng ta mạnh dạn bày tỏ quan điểm của bản thân trước khi bước vào một cuộc xung đột mới mang tính cách mạng ? Đã từ khoảng 10 năm trở lại đây, việc đưa các ca từ tiếng Anh lẫn chuyển ngữ vào nhạc Việt đã không còn xa lạ...

Thử lửa…

Nhiều người bảo họ thích nghe Thảo Trang hát live, bởi khi đó cô rất máu lửa, giọng ca nội lực được phô bày một cách dứt khoát hơn hẳn những bản ghi âm tương đối thú vị cho “The New Me”, một sản phẩm hợp tác giữa - mô hình kiểu mới vừa xuất hiện tại Việt Nam trong năm qua. Nhưng chớ vộ choáng ngợp trước sự mới mẻ cũ kĩ trên, bởi sản phẩm của Thảo Trang vẫn đầy đặn sạn. Rõ nhất ở đây vẫn chính là cái thần của “xấu lạ”, Trang hát studio và kiềm chế những khát khao từng lời, khiến cho tất cả những ca khúc dù vui tươi hay ưu buồn, đều có cảm giác đè nén và ức chế. Những bản nhạc ngoại dành cho Trang, may mắn thay đều dễ nghe và dễ “thông” trong khi phần ca khúc Việt còn lại là một bước chênh trong tổng thể album. Sự làm mới cho sự nghiệp lẫn ngoại hình bắt mắt là điều Trang làm đúng, nhưng có lẽ Trang nên hiểu rằng cô hát live bao giờ cũng hay hơn hẳn studio. Suboi với “Walk” chỉ như là một bước dạo chơi bởi Suboi còn khá trẻ trên con đường chuyên nghiệp và album của cô bé, trên hết chưa đủ sức tạo nên một hiện tượng nào đó đặc biệt. Phát âm tiếng Anh khá chuẩn cộn g với tài nghệ đọc rap, “Walk” đan xen một số ca khúc tiếng Việt với phần hòa âm đậm màu sắc hip-hop đương đại. Hi vọng Suboi có thể đi đường dài, tránh vết xe đổ của Kim - một ca sĩ trẻ hát tiếng Anh ổn nhưng lại không thể vụt sang thành sao.

Nhiều ngôi sao hàng Top cũng lao xao hội nhập, như Hồ Ngọc Hà từng bày tỏ sẽ ra mắt album tiếng Anh nhưng với phần trình diễn Dance with me tại lễ trao giải Cống hiến năm 2007, rõ ràng chính Hà lẫn người chuyên môn đều lo lắng cho dự án hơi quá sức với người đẹp một con này. Kể cả với hit My Apology, Hà cũng chỉ mới thăm dò và “làm mới chút đỉnh” trong chiến lược khuyếch trương tên tuổi, và đủ tỉnh táo để chưa thể theo một album Tây hóa 100% như những cái tên kể trên. Trường hợp của Phương Vy cũng thế, vốn tiếng Anh tốt và phát âm chuẩn, Vy là đại diện mới cho hình mẫu ca sĩ trẻ với tâm tư tình cảm và cách thể hiện phù hợp với lứa tuổi 8x, dễ thuyết phục trong Leave me Alone hay Secret Crush, hai ca khúc tiếng Anh chia đều trong hai album của Vy và Music Faces đều cho thấy ưu thế nghe nhìn của Vy nhưng có vẻ cô gái trẻ này cũng chưa thật sự hào hứng và đủ can đảm để làm một album tiếng Anh hoàn chỉnh. Có chút tham vọng nhưng chưa bày tỏ được gì, là Mai Khôi và “Made in Mai Khoi” ra mắt theo một trình tự hai phiên bản gồm cả ca khúc tiếng Việt kèm version tiếng Anh sau đó, đều do Khôi viết nhạc và lời. Nếu không dễ dãi thì hẳn đây phải là một thất bại của Khôi ở khâu biên tập, các bản nhạc đều kém chiều sâu và ngôn ngữ âm nhạc của Khôi vẫn còn khá thô vụng khi cô chuyển ngữ và hát bằng tiếng Anh. Mỹ Tâm là một trường hợp khác biệt hơn, Hàn hóa các sản phẩm âm nhạc từ việc sang ghi âm, tập vũ đạo đến việc hát tiếng Hàn trong album “Vút bay” của mình. Tuy nhiên cô thể nhận thấy rõ hầu hết các tên tuổi nói trên đều chọn ngôn ngữ quốc tế như một cuộc thử sức, làm mới tai nghe người hâm mộ chứ chưa thật sự mạo hiểm bước vào cuộc chơi.

Sáng tạo và tái tạo

Sản phẩm âm nhạc được mong chờ nhất từ Đoan Trang - “The Unmake-Up”, là sự đầu tư nghiêm túc dẫu tổng thể album chỉ là phiên bản tiếng Anh của những bài hát làm nên tên tuổi Đoan Trang như 20 (My 20s), Dạ khúc (Nocturnal), Tóc hát (Flowing Hair)… Được sự hậu thuẫn cực kì tốt từ bàn tay của chuyên gia Quốc Bảo, tất cả bài hát trong album của Trang đều mang một màu sắc mới, liêu trai và đồng điệu với âm nhạc Châu Âu. Mặc cho nhiều khi cách phát âm của Trang vẫn còn hơi“quê” và “chật chội” trong phần chuyển ngữ còn đôi chỗ khập khiễng, song chọn lựa của Trang cho album tiếng Anh đầu tay này khiến nhiều người nghe hi vọng vào những sản phẩm new 100% sắp tới của Đoan Trang.

Cùng ra mắt mùa album cuối năm, Hà Anh Tuấn - chàng ca sĩ được gắn mác tri thức kèm hai chữ thông minh mà anh chưa bao giờ tự thừa nhận cũng giới thiệu “Cooktail”như một loại “thức uống” mới dành cho tai nghẹ nhạc Việt. Album của Tuấn ra mắt vào thời điểm mà người ta đang phân vân, liệu anh đã đủ thông minh ? Rõ ràng đây là sản phẩm của sự đầu tư chỉn chu và sáng tạo: 7 ca khúc mới được xếp theo thứ tự của một câu chuyện tình giữa chàng Bartender và một cô gái nào đó trong quán bar. Nhưng vẫn phải tiếc nuối để nói rằng những bản nhạc trong CD đều nhạt, và hoàn toàn kém hấp dẫn về giai điệu, ca từ đôi khi còn vụng về, chưa kể giọng hát vốn ít nội lực của Tuấn bộc lộ nhược điểm trong album này với cách hát một màu, xứ lí thiếu sang tạo. Chắc chắn ê-kíp của Tuấn và nhạc sĩ Dương Khắc Linh đã tính toán kĩ cho từng track, song nếu họ muốn khẳng định thành tích rõ rệt hơn, họ cần phải chắc chắn hơn nữa trong từng ca khúc. Xem như Hà Anh Tuấn đã trình làng một diện mạo mới, như một ca sĩ trẻ với album đầu tay bằng tiếng Anh tấn công làng nhạc Việt. Cơ hội cho Tuấn và ê-kíp của anh vẫn còn. Đoan Trang hay Hà Anh Tuấn chỉ với bước đi toàn diện đầu tiên họ, cũng nên tin tưởng và khích lệ cho những sự mạnh dạn và cải thiện hơn về sau.

Minh Đức (bài đã đăng trên báo Thời Nay)

Beyoncé, Người đàn bà ở ngưỡng 30

Chẳng phải ngẫu nhiên mà người ta lại đặt ra giải thưởng Thiên niên kỉ cho Beyoncé tại Billboard 2011, càng không phải trên rơi xuống tay cô danh hiệu Người phụ nữ của thế kỉ 21 (do tạp chí Nam giới Askmen bình bầu). Nếu sự trở lại của nữ hoàng nhạc Latin Pop Jennifer Lopez được cho là hoàn hảo thì còn có sự hoàn hảo nào hơn cho album vol4 của Beyoncé, đánh dấu ngày tái xuất của làn da nâu khỏe khoắn và những điệu vũ mạnh mẽ cùng những lời ca sâu sắc, tôn vinh nữ quyền? 30 tuổi, Beyoncé đã làm được nhiều hơn thế…

Nhanh chóng tách ra từ Destiny’s Child và đến nay, đủ vững bước trong hàng ngũ những ngôi sao âm nhạc hàng đầu Thế giới, với một đế chế tuy chưa bao giờ áp đảo như Lady Gaga nhưng cũng khó có ai thay thế. Ấn định ngày ra mắt 28.6, Beyoncé sẵn sàng đốt cháy tai nghe nhạc trẻ trong mùa Hè nhiều biến động với “4”, cái tên đơn giản nhưng nhiều ý nghĩa, ám chỉ 4 sản phẩm tâm huyết mà Beyoncé đã mang đến người hâm mộ suốt 10 năm qua. Thế nhưng còn một ý nghĩa khác về tên album mà Beyoncé đã kịp hé lộ: “Trong cuộc đời mỗi người chúng ta đề có một con số thuộc về riêng mình, và 4 chính là con số đặc biệt đối với tôi. Tôi sinh vào tháng 4, rất nhiều bạn bè của tôi cũng như của mẹ tôi đều sinh ra vào ngày thứ 4 trong tháng, và cuối cùng - ngày 4/4 chính là ngày cưới của tôi…”.

Đơn giản nhưng đột phá

Beyoncé và các cộng sự đã phải làm việc cật lực cho sản phẩm âm nhạc thứ 4 từ mùa Xuân năm 2009, khi pha trộn trong album lần này nhiều chất nhạc từ cảm hứng nhạc chế quá cố Fela Kuti mà qua đó điệu trống dồn dập đậm chất tự do và hoang dã của Châu Phi tạo cho người nghe một cảm giác khác biệt. Ngoài ra là âm hưởng soul của The Stylistics, Lauryn Hill, Stevie Wonder đến vũ điệu hừng hực màu Pop-rock của ông hoàng đã khuất Michael Jackson. Với con số kỉ lục 72 bài hát được thu âm và chỉ có 12 bài chính thức cho album “4”, có vẻ như Beyoncé muốn giành lại ánh hào quang rực rỡ hai năm về trước và khẳng định lại ngôi vị cao chót vót của mình trong lòng giới mộ điệu. Có người cho rằng cái đầu thông minh và cách làm việc hết mình đã đem lại thước đo vinh quang có thể đong đếm được của Beyoncé. Trong khi đó, cách làm việc của Beyoncé lại khá cảm tính “Tôi thích bài nào thì sẽ thu âm bài đó, tôi sẽ thử tất cả những gì tôi thích và sau đó chọn lại những gì đặc biệt nhất”.

Sức ảnh hưởng của Beyoncé đã được Bill Werde, Tổng biên tập tạp chí Billboard khẳng định với báo giới: “Beyoncé có thể truyền lửa cho bất kì ai, nhưng đặc biệt nhất vẫn là phái nữ”. Còn Steven Plattek, giáo sư ĐH Georgia Gwinnett thì tuyên bố “Tuy Beyoncé hơi mập nhưng đàn ông không quan tâm đến cân nẵng mà chỉ chú ý đến các đường cong”. Đó là lí do Beyoncé trong quá khứ đã nhận được vô số danh hiệu gợi cảm từ các độc giả nam trên Thế giới. Cô ca sĩ vừa đóng phim, vừa sản xuất nước hoa và sắp tới sẽ kinh doanh thời trang với mẹ. Hầu như ở bất kì lĩnh vực nào, Beyoncé cũng chưa nếm trải mùi thất bại. Vì thế mà “4” như một sản phẩm đã đóng dấu, người hâm mộ đủ tự tin để cầm nó trên tay và nghe ngay lập tức.

Tuyên ngôn nữ quyền

Không chỉ có ngoại hình mạnh mẽ của những bước nhảy, lời ca quyết liệt và có phần dữ dội, Beyoncé còn là người sở hữu nhiều ca khúc “nữ quyền” nhất, từ Independent Women, If I were a Boy cho đến Single Ladies (Put a Ring on It). Tự tin, độc lập và mạnh mẽ là tất cả những gì người ta thấy trên bước đường đi của cô ca sĩ gốc Mĩ, dù cho đó là một ca khúc sôi động hay chỉ là bản tình buồn da diết, Beyoncé vẫn khẳng định cô không muốn là một phụ nữ ủy mị, bi lụy trong tình yêu cũng như cuộc sống, như lời ca khúc Broken-Hearted Girl cách nay chưa lâu. Beyoncé yêu phụ nữ cũng như yêu chính người mẹ của mình, chính cô đã quyết định “sa thải” cha ruột của mình sau vụ lùm xùm tình ái cuối năm ngoái. Điều đó càng cho thấy Beyoncé dứt khoát hơn với những người đàn ông lừa dối tình cảm, xem nhẹ hạnh phúc và người phụ nữ bên cạnh mình. Sau chuyện buồn của gia đình, Beyoncé mong muốn sự trở lại lần này đem đến quan điểm mới về tình yêu dành cho phụ nữ, họ không cần van xin tình yêu của đàn ông mà ngược lại, họ phải al2m cho đàn ông khao khát đến mức tôn sùng!

Single đầu tiên Run the World (Girls) ra mắt cuối tháng 4, với hình ảnh của những nữ chiến binh ăn mặc mỏng manh (khoảng 200 vũ công được qui tụ), không ngại khói bụi và một…đám đàn ông bặm trợn trước mặt, tự tin thể hiện những bước nhảy mạnh mẽ và dồn dập. Video clip này mặc dù được đánh giá là ảnh hưởng những vũ điệu từ ông hoàng nhạc Pop quá cố Michael Jackson, phong cách thời trang quái đản kiểu Lady Gaga lẫn nét mặt giận dữ thường thấy trong Rihanna, nhưng single vẫn tiếp tục đứng vững trong Bảng xếp hạng âm nhạc Thế giới. Để thực hiện phần hình ảnh, Beyoncé cũng chịu khó chi 60.000 bảng Anh mua vé báy may cho các vũ công ở những nơi xa như Nigeria cũng như ở khắp nước Mỹ đến sa mạc Mojave ở California để ghi hình. Xoa dịu mọi giác quan bằng lời hát nhiều xúc cảm, bản Ballad tha thiết Best Thing I Never Had cho thấy những suy tư trăn trở của một phụ nữ tuổi 30 đã trải qua nhiều biến động trong cuộc sống.

+ Một số thông tin:

- Đã đoạt 16 giải Grammy.

- Tham gia dự án Điện ảnh A Satr Is Born của đạo diễn lừng danh Clint Eastwood kể về một ngôi sao ca nhạc huyền thoại, bộ phim sẽ ra mắt trong năm 2012.

- Cùng chồng, ca sĩ nhạc Hip-hop Jay-Z được trang web Zimbio xếp hạng nhất trong số 100 cặp đôi nổi tiếng nhất thế giới năm 2011.

- Năm 2010, tổng thu nhập của Beyoncé là 86 triệu USD. Cô liên tục có tên trong danh sách Những ngôi sao giải trí quyền lực nhất (Forbes bình chọn).

- Ngày 22.6, Beyoncé sẽ tham gia Lễ hội Glastonbury tại Anh với những màn diễn sôi động nhất.

- Màn trình diễn của Beyoncé tại đêm trao giải Billboard Awards 2011 đã đưa cô đến với nghi án “sao chép” ý tưởng từ ca sĩ người Ý thích làm trò giật gân Lorella Cuccarini. Hiện, Beyoncé vẫn chưa lên tiếng về vấn đề này.

Tuyên Đỗ (bài đã đăng trên Tạp chí Người đẹp)

Những quí cô hát Soul

Với Soul, nhiều nghệ sỹ da màu đã làm được điều diệu kì. Vậy mà đùng một cái Amy Winehouse ra đời, giành những phần thưởng cao quí và cả lời khen ngợi không tiếc từ giới phê bình. Rồi cũng bất ngờ, cô ra đi đột ngột như việc đến với chất nghiện và từ bỏ chúng. Chỉ với sự nghiệp ngắn ngủi qua hai album trình làng, nhưng Amy đã để lại chất xúc tác dữ dội cho thế hệ đàn em như Adele, Duffy tiếp bước. Tuy vẫn còn nhiều tranh cãi xoay quanh các tài năng này, nhưng vẫn phải khâm phục vì họ đã đưa Soul đương đại đến với một bến bờ mới…

Da trắng, tóc vàng, mắt xanh hát Soul

Những năm 1970, nhạc Soul lên ngôi kèm theo đó là chân dung của một loạt những danh ca da màu (Aretha Franklin, Ray Charles, James Brown, Marvin Gaye), họ hát bằng kinh nghiệm từng trải, càng nhập tâm càng tốt. Đấy cũng là cách mà Amy Winehouse đã chọn: hát bằng cả trái tim và sinh mạng. Để sáng tác nhạc và nghiền ngẫm nó nhiều năm trời, Amy phó thác cho tình yêu dẫn đường chỉ lối để rồi rơi vào ma túy, thuốc lá, rượu và tình dục - những thứ rối tinh rối mù làm cuộc đời cô gái trẻ tàn lụi. Trước hết, Amy Winehouse là hiện thân mới của Soul, tuy không tóc vàng nhưng mắt xanh, da trắng và chất giọng khản đặc kì quặc đến mê hoặc. Frank năm 2003, dù không ồn ào ở Mĩ cũng đủ để Winehouse phơi bày cho dân chúng biết rõ cô là ai, sẽ làm gì. Sau phát pháo khơi mào của Amy Winehouse với liều lượng nhẹ, cũng từ Anh bỗng trỗi dậy bằng sinh lực hừng hực của một thiếu nữ khác, Joss Stone hát Dirty Man, lần này thì tóc vàng mắt xanh và cao trên 1m70. Trong khi Amy kết hợp Soul với nhiều thể loại nhạc cụ thể như Jazz, R&B thì Joss Stone, trung thành với tiếng gõ nhịp đặc trưng Gospel và tiết tấu vừa đủ nhún nhảy, vừa đủ lắc lư của RnB có tempo chậm. Trong khi Joss Stone liên tiếp ra mắt các album (tuy nhiên không thành công bằng album đầu tay) thì Amy Winehouse vất vả lắm mới tung ra vol2. Back to Black vào năm 2006, nhưng thành công vang dội. Trong hầu hết các track, Amy than thở về cuộc sống của chính cô, về mối quan hệ đầy phứa tạp giữ cô và anh chồng cũ . Lời ca xấc xược, bất cần, thậm chí giễu cợt và trần tục… đồng thời cũng chính là những gì Amy trải qua. Rất thật, thậm chí đáng sợ. Album gây tranh cãi còn Amy nhận về 5 giải Grammy danh giá. Cũng từ đó, người ta đặt cho cô một gạch đầu dòng xứng đáng: mang lại sinh mạng cho Soul tân thời. Khi Amy Winehouse chết đi, cũng là lúc Soul có lại chỗ đứng đáng nể, bằng những “hậu duệ” trẻ và yêu bản thân mình hơn Amy. Sự xuất hiện của Joss Stone trong giai đoạn đầu “da trắng hóa” Soul, thì Duffy và Adele là dấu hiệu phục hồi mạnh mẽ của Soul đương đại nhưng lại tiếp tục gây tranh cãi.

Những cánh hoa liệu có tàn phai?

Duffy và Adele, hai cô gái độ tuổi đôi mươi này chỉ vừa “bước ra Thế giới” sau năm 2007, thời điểm mà Amy đã trở nên rình rang với những Rehab, Love Is a Losing Game, You Know I'm No Good… mang giai điệu Soul pha trộn một chút Pop. Cùng đến từ Anh, cả Joss Stone, Adele hay Duffy hát bằng chất giọng đặc thù rất riêng, các cá thể này đều tạo cho Soul dấu ấn đậm nét vào khoảng ba năm trở lại đây. Hãy bắt đầu bằng Duffy vì chính cô đã từng tuyên bố “không muốn trở thành kẻ nghiện ngập” và phủi tay với showbiz. “Chúng tôi vốn đều là những cô gái bình thường, yêu âm nhạc và muốn hát. Nhưng thật dễ dàng để bước qua lằn ranh và trở thành một con người khác mà chính chúng tôi không nhận ra”, Duffy đã đúng khi chỉ ra khởi đầu của cô và những người đồng hành với Soul khác. Cả Duffy và Adele đều là bạn của Amy, cả hai đã từng tổ chức sinh nhật cho nữ ca sĩ đoản mệnh trên nhưng Amy say mèm và không thể đến tham dự buổi tiệc. Đó là một ngày trong năm 2009.

Nhưng việc hát Soul không hề đơn giản với các cô gái da trắng tóc vàng, mắt xanh. Duffy kể lại thời gian thơ ấu, cô chẳng khi nào được ai khen là hát hay, Duffy ảnh hưởng từ lối hát mang nặng phong cách âm nhạc da màu, kèm theo chất giọng tự sự quái đản, người ta không chấp nhận cô sẽ trở thành một ca sĩ. Nhà sản xuất Soren Mounir trong một buổi tới chơi câu lạc bộ nhạc Soul tối thứ bảy tại khu Nefyn, xứ Wales, đã sửng sốt khi được nghe cô gái tóc vàng hát lại nhạc của Sarah Vaughan. Single Mercy trở nên bất tử trong năm 2009-2010 và đưa Duffy vào hàng ngũ những ca sĩ hát Soul sáng giá. Luôn chọn những trang phục đơn giản, thậm chí cố tình rất “quê” với váy ngắn và tóc đơn giản thời những thập niên ’60. Trông cô có vẻ già hơn tuổi. Điều ấy không có nghĩa lý gì nữa, một khi cô đã xóa tan định kiến về nghiệp hát của mình. “Màu da của nghệ sĩ không có gì ảnh hưởng gì đến Soul cả”. Nhưng đôi lúc một số người như Estelle đã chỉ trích Duffy, Adele rằng thứ nhạc họ đang hát không phải là Soul chính thống. Đấy là điều đúng bởi Soul là nguồn cảm hứng cho các nghệ sỹ trẻ sáng tạo. Câu chuyện này cũng giống như trường hợp của Norah Jones năm , khi vừa mới xuất thần với album đầu tay Come away with me, nhiều dân hát Jazz chuyên nghiệp phản pháo lại rằng Norah Jones không phải đang hát Jazz! Chuyện ấy có hề chi, khi âm nhạc vốn là thứ thanh âm không biên giới và thành công của Adele, Duffy hay Joss Stone với Soul đương đại phá cách, là điều không thể chối cãi. Thế nhưng các cuộc tranh cãi vẫn diễn ra triền miên trên mặt báo, kẻ nói thật tiếc nuối khi không hề thấy bất kì ca sĩ da màu nào hát Soul và những giọng trầm lạ không phải là hiện thân của Soul… Hình ảnh Soul với những danh ca da màu thật khó xáo bỏ nhưng “Chúng ta không còn sống ở thập niên 50 nữa, hiện chúng ta đang sống ở một quốc gia đa văn hoá”, Duffy bênh vực Soul Anh nơi mà cô cũng những ca sĩ trẻ khác đang cống hiến hết mình cho Soul. Âm nhạc tựu chung lại trong album Rockferry và của Duffy là chất Soul, Motown và Blues phương Bắc, nghe có thể giai điệu “sến” theo kiểu phương Tây song lại mang đến trải nghiệm đặc biệt thú vị. Trong khi đó, Joss Stone mang thân hình siêu mẫu đi hát Soul bằng dép lê (cô không bao giờ sử dụng giày cao gót khi hát) đã thổi vào Soul tiếng nói nội tâm mạnh mẽ, bằng giọng khàn dày và vang. Joss Stone gặp một số thất bại khi phát triển Soul với cho đến khi cô trình làng album mới nhất và hát Last one to know, người ta mới gật gù hài lòng, dẫu cô gái trẻ này còn ít trải nghiệm và “không chịu” phá cách Soul theo số đông.

Hát Soul, không nhất thiết và “trải qua tất cả” và “nếm mùi đau khổ” như Amy Winehouse đã từng. Adele, chỉ mới 19 tuổi với album đầu tay - 19. Adele có cái tên dài ngoằng, Adele Laurie Blue Adkins, sinh ngày 5 tháng 5 năm 1988 tại Enfield, Bắc London. Sở hữu chất giọng dày, sâu và nhiều xúc cảm, Adele là “tia sáng cuối đường hầm” như cách mà Thủ tướng Gordon Brown đã nói khi tên tuổi của cô gái trẻ này mang lại lợi nhuận về nhiều mặt cho nước Anh. Soul của Adele không đen tối và não nề như của Amy Winehouse, không quá nhẹ nhàng và quá ngọt ngào như Duffy, càng không sôi nổi bốc đồng như Joss Stone. Ở Adele có cái dằn vặt của những tình yêu trẻ, có cái cách yêu như ngây dại. 19 với Adele là một chút Pop để “xao dịu” cơn đau tinh thần mà người ta gán ghép cho Soul chính thống, màu sắc âm nhạc ảnh hưởng từ thập niên 80 để kể những tiếc nuối khi tình tan vỡ, nhưng không vì thế mà hối tiếc khi yêu. Tuy nhiên phải đến 21, album thứ hai, Adele mới chính thức xác lập thương hiệu “Soul da trắng” của mình với Rolling in the deep, bất kể lời bàn ra tán vào của những “con nghiện Soul” thực thụ.

Một nửa Soul

Nhạc Soul đồng cảm với những tâm hồn thương tổn, thậm chí là thân xác bị hủy hoại. Phần vì ca từ, phần vì giọng hát lạ, hát mà như gào thét hoặc khóc thương, thủ thỉ, sầu muộn. Những người thích nội tâm và yêu tinh thần sẽ cảm nhận được Soul, bằng chính tâm hồn của họ. Vì sao người ta gọi Gospel, giai điệu mang tính phúc âm, là một trong những biến tấu phải có của Soul? Xuất thân từ các ca đoàn nhà thờ chuyên thể hiện dòng nhạc phúc âm, Aretha Franklin, tên tuổi Soul hàng đầu, có cái biệt tài hớp hồn khán giả mỗi khi cất giọng. Lối thể hiện của ca sĩ này phóng khoáng điêu luyện đến mức xuất thần. Aretha Franklin không đơn thuần ca và hát mà là thả hồn vào âm nhạc, chết đi trong mỗi nhịp, để rồi sống lại từng giai điệu dồn dập. Lịch sử Soul cũng cho hay, nó là dòng nhạc gắn liền với người da màu, là những cung bậc dồn nén khát khao dục vọng trần tục lẫn những điều linh thiêng về tâm linh. Đâu đó nhạc Soul xuất phát từ tâm hồn, nhưng lại học hỏi từ sự trải nghiệm của dục vọng xác thịt theo đúng cái cách mà Amy Winehouse tìm đến. Vì vậy mà những khán giả độc đoán lẫn hà khắc với Soul vẫn mong chờ một sự trải nghiệm thảm khốc như Amy Winehouse, một quá khứ bất hạnh như Stevie Wonder, hay nghèo khổ như Marvin Gaye… Họ nói rằng những ca sĩ trẻ thành công bằng Soul hiện nay chỉ là sự phô diễn kỹ thuật điêu luyện, được luyện tập chăm chỉ. Với họ, Soul là chiêm nghiệm thấm thía, để quay trở về cội nguồn âm nhạc thực thu, mãnh liệt, nhức nhối con tim, đau nhói tâm hồn. Liệu có ai trong Duffy, Adele, Lisa Stansfield hay Joss Stone hoàn thiện dòng máu Soul trong huyết mạch họ? Hay họ vẫn sẽ tiếp tục sống vì Soul theo một quan niệm khác, không mang kết cục bi đát như Amy Winehouse?

Chu Trần Minh Đức (bài đã đăng trên Tạp chí Nam Châm)

Amy Winehouse,

Không đủ yêu mình...

Còn ngày nào buồn hơn cái ngày 23 tháng 7, với tất cả những fans hâm mộ cô ca sĩ người Anh Amy Winehouse? Hoa và những món quà tưởng niệm ngập đầy trước sảnh nhà riêng của cô tại quảng trường Camden nước Anh. Và thế là người ta đã biết, rằng từ nay một tài năng nổi loạn, một con người rất trẻ đã ra đi mãi mãi. Chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa đến sinh nhật tuổi 27 của Amy, người ta lại “có dịp” tiếc thương cô một lần nữa. Và như thế, trong những ngày cuối cùng của năm 2011, sẽ nhiều người “được dịp” nghe lại Rehab, You Know I'm No Good, Stronger than Me…những ca khúc đóng dấu chất “sầu muộn xấc xược” của cô những năm qua.

Đi lên từ tranh cãi

Amy Winehouse bắt đầu gây chú ý ngay từ album đầu tay phát hành năm 2003 Frank, hát Jazz, Neo Soul bằng chất giọng alto khản đặc lạ lùng. Chưa hết, Amy “chào sân” người nghe bằng thái độ kênh kiệu vô tư lự trong khoảng 13 ca khúc ghi âm cho album này. Ít ai biết bạn trai cũ của cô, ca sĩ Tyler James đã gửi cuốn băng demo của cô cho hãng A&R. Quá ấn tượng với giọng hát của Amy Winehouse, người quản lý của ông trùm Simon Fuller quyết định gặp cô, một bản hợp đồng thương thảo với EMI và hành trình sự nghiệp của Amy bắt đầu khá suôn sẻ. Cô nhận được đĩa bạch kim cho tác phẩm đầu tiên được nhiều nhà phê bình đánh giá cao. Đây cũng được cho là thời kì tươi sáng nhất trong cuộc đời sự nghiệp ngắn ngủi của Amy. Không ma túy, không thuốc lá và rượu, nhìn lại những video clip năm ấy chỉ nhìn thấy duy nhất một cô gái 21 tuổi, kiêu hãnh, tự tin và giàu sức sống. Ba năm sau đó, mọi thứ đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc đời Amy. Như một luận đề khó bàn cãi, Amy nhanh chóng khẳng định tài năng và đưa tên mình vào sự tai tiếng của một phần góc tối Showbiz: cô ghiện rượu, ma túy, thuốc lá và rơi vào khoảng trống trong các mối tình không trọn vẹn.

Một tình yêu lớn

Đầu năm 2008, Amy phải nhập trại cai nghiện sau khi đoạn phim ghi lại hình ảnh cô đang hút chất gây nghiện bị rò rỉ lên mạng. Vài tháng sau, Amy Winehouse kết hôn với trợ lý sản xuất video, Blake Fielder-Civil trong một khu nghỉ dưỡng bí mật ở Florida. Mối quan hệ này trải qua quá nhiều thăng trầm chỉ trong vòng hai năm. Amy từng bị bắt vì tàng trữ ma túy và phải ở lại St. Lucia trong vòng hai tháng. Đến tháng 3/2009 cô lại tiếp tục gây scandal khi bị cáo buộc đấm một người hâm mộ ở London. Bố mẹ Amy lên tiếng cầu xin con gái nhập trại cai nghiện để từ bỏ hoàn toàn rượu và ma túy. Tháng 12/2009, cô tấn công người quản lý nhà hát trong tình trạng say xỉn khi đang tham gia biểu diễn vở kịch câm Cinderella tại nhà hát Milton Keynes. Amy sau đó phải bồi thường 100 USD và bị quản thúc trong vòng hai năm. Kể từ sau khi chia tay anh chồng “mạt hạng” Blake, Amy dấn thân sâu vào những rắc rối khác, khiến cho thể trạng của cô ốm yếu đến mức báo động. Cũng chính nhờ đời sống rất thật của mình và bỏ mặc những cú máy của Paparazzi, Amy trở thành “bạn thân” của những tờ báo lá cải khai thác đời tư, hình ảnh giật gân. Khi gặp gỡ đạo diễn Reg Traviss vào năm ngoái, gia đình Amy vui mừng và hi vọng với mối quan hệ mới này này, cô con gái của họ sẽ làm lại từ đầu. Nhưng Amy tiết lộ cô không thể từ bỏ rượu, hoặc là uống và chết như lời bác sĩ cảnh báo, hoặc là bỏ hẳn. Chưa hết, để dốc toàn bộ “tâm tư tình cảm” cho album thứ ba, Amy đã quay trở lại với ma túy. Có người nói, đó là cách để Amy lấy nguồn cảm hứng sáng tác khi trải nghiệm những mớ hỗn độn ấy vào cuộc sống của mình. Trong quá khứ, album Back to Black được Amy viết dựa trên mối tình giữa cô và chồng mình. Hầu hết các ca khúc trong album này đều là những trải nghiệm thật sự của Amy đối với rượu, ma túy, chất kích thích, tình yêu và tình dục. Chính lẽ đó, Back to Black gây tranh cãi bởi sự sống động đến trần trụi, một thứ âm nhạc đen tối nhưng có tư duy rõ ràng. Với album thứ ba đang tiến hành dang dở, Amy cũng viết các ca khúc và “sống” trong đó khi mô tả lại quãng thời gian bi đát của cô sau hôn nhân đổ vỡ. Cha của Amy từng tiết lộ với báo giới rằng, phổi và tim của con gái ông có vấn đề do thói quen hút thuốc lá và sử dụng ma túy thường xuyên. Bất chấp những lời cảnh báo của bác sĩ, Amy vẫn luôn xuất hiện với điếu thuốc trên môi trong khi miệng thì khẳng định, cô đang hướng tới một cuộc sống lành mạnh, khoa học và không scandal. Chưa hết, người hâm mộ còn “thót tim” khi Amy biểu diễn trong tình trạng không tỉnh táo, quên lời…tại show diễn ở Serbia hồi tháng 6. Amy buộc phải hủy bỏ chuyến lưu diễn vòng quanh châu Âu.

Điều đáng nói ở đây là mối quan hệ rắc rối giữa Amy và chồng cũ - Blake, đã đưa cô đến tấn thảm kịch ngày hôm nay. Blake là kẻ “dẫn đưa” Amy vào con đường nghiện ngập và cũng chính anh là người đã giới thiệu Tony Azzopardi, một kẻ bán ma túy, người đã xác nhận thông tin bán ma túy cho Amy đêm trước khi cô qua đời. Mặc cho thông tin mà người đàn ông lạ này đưa ra bị phản bác, người ta vẫn nghi ngờ vào mối quan hệ gây tranh cãi giữa Amy và chồng cũ. Amy nhiều lần nói rằng cô vẫn còn yêu anh và muốn anh quay trở về với mình trong khi người đàn ông “tai ương” này hiện vẫn đang ở tù. Rốt cuộc thì người phụ nữ trẻ vẫn không kịp vượt qua bệnh tật và thói xấu để mở một trang mới cho sự nghiệp của mình như Drew Barrymoore, Britney Spears hay Whitney Houston. Ngày 28 tháng 7, hai ngày sau khi tổ chức xong đám tang cho con gái, ông Mitch và bà Janis cùng nhau về lại ngôi nhà của Amy ở phía Bắc London. Đây là một phần truyền thống của người Do Thái. Cũng theo truyền thống này, gia đình Amy sẽ làm lễ Shiva để tưởng nhớ người quá cố trong vòng một tuần. Rất đông người hâm mộ vẫn đến ngôi nhà ở Camden của Amy để đặt hoa và thắp nến cho cô. ông Mitch, có lẽ là người hiểu cô con gái của mình nhất, bằng một câu nói sau lễ tang: “Amy chỉ có một thứ duy nhất, đó là tình yêu. Cả cuộc đời nó dành tặng tình yêu cho gia đình, âm nhạc, cho bạn bè và cả cho người hâm mộ…”. Cuộc vui nào cũng tàn, cái chết nào cũng có niềm đau vô hạn. Chỉ âm nhạc là tồn tại. Amy ra đi, để lại tầm ảnh hưởng dành cho lớp trẻ khơi mào lại Soul/ Jazz và cứ như thế, người ta sẽ không quên được thứ âm nhạc của cô…

+ Box:

- Tên thật: Amy Jade Winehouse.

- Sinh ngày: 14/12/1983.

- Là con gái út trong gia đình có ba là tài xế taxi và mẹ là dược sĩ.

- Khi mới 9 tuổi, bà nội Amy đã đề nghị cho cháu gái theo học tại một trường về âm

- Năm 10 tuổi Amy thành lập nhóm nhạc rap cùng một cô bạn của mình thành lập một nhóm nhạc nhí để biểu diễn tại trường, mang tên Sweet 'n' Sour.

- 13 tuổi, Amy bắt đầu cầm bút và cây đàn guitar của mình để viết bài hát.

- 14 tuổi cô bị đuổi học vì dám đeo khuyên mũi và không tuân thủ những nguyên tắc của trường.

- Năm 21 tuổi, Amy Winehouse là chủ nhận của album Frank bán được 900,000 bản chỉ tính riêng tại thị trường Anh,

- Năm 24 tuổi, cô là chủ nhân của 6 đề cử Grammy và chiến thắng 5 trong số đó. Bao gồm: Ca khúc của năm, Ghi âm của năm, Ca sĩ mới…Album Back to Black bán được trên 3 triệu bản tính riêng tại Anh.

- Album thứ ba của Amy được tiết lộ là đã thực hiện từ năm ngoái, cô đã thu khoảng 12 ca khúc trong một chuyến đi đến Jamaica.

- Daily Mail là tờ báo đưa tin sớm nhất về cái chết của Amy Winehouse.

- Sau khi qua đời, album Back to Black của Amy được tiêu thụ trở lại với số lượng lớn. Nó giúp cho tài sản cá nhân của Amy tăng từ 6 triệu bảng Anh lên hơn 10 triệu bảng. Hiện cha Amy đang nắm giữ phần lớn số tiền này và sẽ tích.

- Ba năm trước, nhà trưng bày tượng sáp nổi tiếng nhất ở London, Tussauds quyết định dựng Amy Winehouse thành tượng sáp và đến nay bức tượng sáp ấy vẫn lưu giữ “con người thật” của Amy: một chút thiên tài, một chút hư đốn và một chút “cuồng dại”.

Tuyên Đỗ (bài đã đăng trên Tạp chí Người Đẹp)

Khúc hát chưa đặt tên

7 giờ, còn ngồi lại ở công ty.

Nghĩ về những kẻ đểu giả, liệu có mất thời gian?

Nghĩ về tội ác ở phía sau lưng, liệu có dư thừa?

Nghĩ về những mỏi mệt của một ngày, liệu có xa xỉ?

Hay nghĩ về tình yêu và những điều đang yêu?

Hôm nay, loay hoay cả một ngày bên máy tính, dựng phim. Chỉnh sửa nhiều lần, bối rối nhiều lần. Ngập ngững, gãy đoạn, tức tối, kiệt sức và chóng mặt. Như một căn bệnh mà mình từng mắc phải, bây giờ thì sụt sùi lại.

Có một cơn mưa nhẹ, ủ rũ ở trên những tòa cao ốc, mình ngồi trong một diện tích nhỏ, rất nhỏ và co hẹp trái tim. Bây giờ người ta không chỉ yêu tiền mà còn yêu cả cách giết chết những mầm sống bên cạnh. Đã định sẽ lên black list để đối phó nhưng thôi, đấy không phải là cách mà một con người như mình làm, vậy nên thôi kệ nó đi. Black list trong suy nghĩ cũng không phải điều tốt, bởi mình nhẹ dạ và luôn cho ân oán một cơ hội cuối cùng, dù đã có rất nhiều lần cuối cùng cho một người.

Lúc này, nếu có ai đó trút bầu tâm sự thì nhẹ nhõm biết mấy. Vậy mà chỉ có blog cũ mèm và mùi ngón tay quen thuộc đang type, type và type.

Nhìn ngắm những thứ xung quanh, tự hỏi vì lẽ nào mà chúng ta lại đối xử tàn nhẫn với nhau như thế? Vì lẽ nào mà trước mặt cười hiền còn sau lưng thì ném đá? Mình đã từng ra sức ủng hộ, mình đã từng nhiều lần đồng cảm nhưng họ thì không.

Thôi mình không muốn nói nữa, kẻo câu chuyện dài trở nên buồn bực mãi.

Muốn nghĩ về tình yêu, nghĩ về một nơi nào đó mà người ta có thể gặp nhau và trò chuyện. Nghĩ về bàn tay, cái siệt chặt mà thôi.

Cống và hiến

+ Tôi nghĩ không nên đánh giá cao album Cocktail của Hà Anh Tuấn, bởi đơn giản với tôi đây là một sự thất vọng. Tôi đã cố gắng để play album này 2 lần nhưng cả hai đều không đủ kiên nhẫn để cảm nhận. Điều đầu tiên tôi muốn nói đến, đó chính là giai điệu. Tôi không cần biết RnB hay RnB Quốc tế khác nhau ra sao, nhưng rõ ràng giai điệu của hầu như 7 ca khúc trong Cocktail đều nghe cực kì nhàm tai. Tôi thật sự không tưởng tượng nổi Dương Khắc Linh có thể làm ra những bản phối khá…yếu đuối này. Đó là chưa kể ca từ thì nhạt nhẽo vô cùng, gu thẩm mỹ gì đâu không hiểu cho nguyên con gà trống trong khi album về cocktail, night club…Ngoài ra, Hà Anh Tuấn hát tiếng Anh quá tệ, không chỉ có thế lại còn phát âm sai và thậm chí mấy bài trong album này, bất kì ai cũng có thể hát được. Nó quá đơn giản. Tôi thật sự mong chờ ở Linh và Thanh Bùi trong album sắp tới.

Với Bộ đội của Thái Thùy Linh, chỉ là cái tứ đáng để ý, ngoài ra album này chưa đạt đến cái ngưỡng mà đáng lẽ ra tôi tin, nếu gắng hơn, Linh sẽ làm tốt hơn. Nhưng rõ ràng, Linh không phải là một ngôi sao thật sự, trải qua nhiều năm trong nghề, cái cá tính chập chờn của cô chưa lúc nào là đỉnh điểm và hoàn chỉnh. Nhưng ít ra, tôi vẫn thích Linh hơn Tuấn nhiều. Tôi thích Bây giờ…biển mùa đông của Đức Tuấn nhưng tôi e Liti của Tùng Dương sẽ giành giải. Nói sao nhỉ, nghe Liti rất không thấy đã, với những gì mà tôi biết về Tùng Dương trước đây.

+ Về ca sĩ, tôi là một người trẻ và do đó, tôi chọn Uyên Linh, cho dù thâm tâm cũng không hẳn là ưa cô ca sĩ có bản mặt hơi gian gian và giả tạo này cho lắm. Tôi thấy giải thưởng Cống hiến gây tranh cãi là vì, đến giờ phút này vẫn còn chưa có ai hiểu (kể cả tôi) rằng giải thưởng được dành cho những đóng góp của ca sĩ trong 1 năm đó, hay là sự đóng góp…âm thầm những năm gần đây ? Trường hợp lập lờ này từng xảy ra với Hương Hồ và Mỹ Tâm năm nào của giải Mai Vàng. Báo chí ầm ĩ vậy mà cuối cùng, người trong báo trong ban tổ chức ăn nói chả khớp gì với nhau. Kẻ bảo giải Mai Vàng dành cho tài năng mới (ừ thì đúng kon mẹ Hương Hồ đoạt là quá đúng) nhưng có kẻ lại bảo giải trao cho người xuất sắc nhất năm (thì rõ ràng Mỹ Tâm được mới phải chứ). Lần này, đề cử cho Uyên Linh đã gặp bê bối, nhưng bù lại chắc chắn Cống hiến kì này sẽ cực kì thu hút.

Dẫu biết Uyên Linh rất khó giành phần thắng, bởi vì nếu thế nghĩa là truyền thông tiếp tục không buông tha cô mà ngày càng xảy ra nhiều chuyện vớ vẩn hơn. Trước đó, Hà Hồ đoạt giải Cống hiến và bị đàn chị Mỹ Linh phát biểu bất lợi trên báo chí. Thực lòng mà nói, với những gì Hà Hồ làm được trong năm đó, thì đoạt giải cũng là xứng đáng. Đừng để cái chữ Cống hiến nó trở nên kệch cỡm quá. Tôi lại một lần nữa nghĩ rằng đề cử ca sĩ cho Hà Anh Tuấn khá kì cục. Tôi thấy không xứng đáng. Nếu chúng ta đã mạnh dạn đề nghị cái tiêu chí “Ghi nhận những nỗ lực sáng tạo của các nghệ sĩ đã có những đóng góp cho sự phong phú và phát triển của đời sống âm nhạc đại chúng” thì cũng nên mạnh dạn mà chọn lựa những cái tên thực lực hơn. Hà Anh Tuấn chỉ có gu chứ không có giọng, và phong cách cũng không phải chi nổi trội cho lắm. Tùng Dương và Thanh Lam thì tôi không bàn. Nhưng tôi nghĩ họ đã từng có những đóng góp, dù đóng góp đó, không được số đông đón nhận, nhưng tôi nghĩ, họ đã sáng tạo hết mình. Đức Tuấn cũng là một cái tên có bề dày nên có thể anh sẽ là người giành giải thưởng. Dù sao, tôi cũng có chút thiện cảm với Đức Tuấn hơn.

+ Tôi không nghĩ Mai Khôi sẽ thành công tại Cống hiến năm nay. Cá nhân tôi thấy những sáng tác của Mai Khôi còn non, như chính giọng hát của cô vậy. Dù rằng cô kiên trì đi theo con đường riêng, nhưng quả thật Mai Khôi chưa chín và chưa lấy gì để gọi là Cống hiến, dù là một năm qua. Tôi đánh giá tốt Lê Cát Trọng Lý và Huy Tuấn. Lý thì dĩ nhiên không thể gọi là có cống hiến gì gì đó nghe rất…dữ dằn như ở trên đã viết, nhưng nhạc của Lý nghe được, cô hát cũng đáng yêu, tôi sẽ chờ. Huy Tuấn, dĩ nhiên là người mà tôi yêu thích, tôi từng có lúc ngây thơ hồi bé nghĩ mình sẽ hát nhạc của anh ta. Nói thẳng ra, theo tôi, Huy Tuấn là người có cống hiến nhất định, không phải chỉ năm qua mà những năm trước đó. Nhiều bài hits, có công tạo nên Hà Hồ hay một phần Mỹ Linh…Năm qua Huy Tuấn còn thành công với Vietnam Idol và ca khúc Cảm ơn tình yêu - một trong những bài hát…bình dân nhất của anh nhưng lại được nhiều người để ý nhất. So với Huy Tuấn thì Lưu Thiên Hương mờ nhạt hoàn toàn. Tôi không ấn tượng gì với cô này trong năm qua. Riêng Nguyễn Hải Phong, nhạc của anh nghe chơi chơi thì được chứ đề cử Cống hiến thấy quá chênh lệch…

+ Với Vietnam Idol, nó là một sân khấu bi hài kịch vui nhộn nhất năm qua. Tôi nghĩ xét về mặt hấp dẫn thì nó gần như vô đối. Xét về khái niệm Cống hiến thì Vietnam Idol cũng đã cống hiến nhiều tràng cười cho khán giả sôi sùng sục lên mấy tháng trời, báo chí ầm ĩ lên mấy tháng trời…Tôi nghĩ nghệ thuật gì đó của sân chơi này chẳng có gì so với những show còn lại, nhưng rõ là bỏ qua nghệ thuật, Vietnam Idol cống hiến hơi bị nhiều…Tôi thấy thật í ẹ khi Sao Mai - Điểm hẹn được đề cử, chắc chẳng còn show nào ra hồn mới nhét cái chương trình thấy ghê này vào. Thật í ẹ quá.

Vú-em-bơm (Chu Trần Minh Đức mạn phép ghi lại…)

Viết gì cho tháng 11 ?

Chưa hết thất vọng và lại đến hi vọng. Chúng cứ vây quanh và đuổi bắt tôi.

Một ngày. Sáng nào cũng thèm ngủ đến 10 giờ. Lại nằm nhấm nháp một chút không khí lạnh toát của cánh quạt, và căn phòng trọ một mình nhiều khi lắm cô đơn.

Buổi sáng. Mình thức dậy vào khỏang 10 giờ 15 phút. Lần nào cũng vậy, mình sẽ bước chân đầu tiên ra cánh cửa sổ và nhìn ra bên ngoài, nhìn xuống phía dưới nơi có con đường bé tí xíu mà sáng nào mình cũng vất vả dắt xe ra vào ra vào.

Cánh cửa sổ ở gần ngay chân căn gác, nơi mình sẽ tiếp tục bước xuống phía dưới. Vệ sinh cá nhân. Lại bước chân lên căn gác. Quần áo vội vã. Lại bước chân xống căn gác.

Chúng bạn mình bảo căn gác của mày nguy hiểm quá, đi lên đi xuống không quen có ngày trượt chân té như chơi. Mình chỉ cười, nói với chúng rằng mình đã quen rồi. Ngay từ ngày đầu dọn đến, mình đã quen rồi.

Dắt được chiếc xe ra khỏi cánh cửa sắt kẽo kẹt là một cực hình tương đối da mãn vào mỗi sáng, với riêng mình. Chạy xe đến chỗ làm, dù có khá gần cũng là một hành trình không hề bằng phẳng.

Nào là ổ gà, hố hom...rồi thì nghẹt xe, những kẻ chạy ẩu...Ôi đời tôi là thế, gập ghềnh bấp bênh quá đi mất. Mà thôi kệ, ai cũng thế, có riêng gì mình đâu. Mình quen rồi. Từ trong giấc mơ kia kìa, chứ chẳng phải đợi tỉnh giấc ngủ dài mới nhận ra đâu.

Đi làm. Tự do giờ giấc cũng thích. Về lúc nào cũng được. Có hôm 8 giờ 30 phút tối, bảo vệ đã lên nhắc tôi về sớm. Ở lại lúc ấy cũng chẳng làm được gì, nhưng tôi không muốn về nhà. Về một mình và ở một mình, đôi khi cũng buồn. Dẫu một mình đã quen rồi.

Nhiều lần tôi đã đánh mất phương hướng. Giống như việc đã từng đi trên con đường đó, chẳng may rẽ vào một nơi trú ngự nào đấy ngược hướng là y như rằng. Một lát dắt xe ra, mình chẳng biết rẽ hướng nào để về nhà...

Bây giờ về nhà, là về với mẹ với ba, với áp lực của tuổi già. Ở Sài Gòn thì khác, về nhà tôi chỉ thấy mình già đi mà chưa làm được gì. Ở đấy, tôi cảm nhận thời gian trôi rất chậm mà không hiểu vì sao tự thấy mình đang già đi, cũ kĩ và chậm đi.

Sao thế nhỉ ?

Mau với chứ, vội vàng lên với chứ !

Và thế là, chỉ có thời gian vội vàng. Tháng 11.

Sắp hết những ngày ghi lại 2010.

Còn bao nhiêu niềm vui và thành quả mà tôi đạt được. Mình chỉ đếm thật nhanh vì chúng ít và hết thật nhanh.

Đây, niềm vui cuối ngày của tôi !

Thư Kỳ, Trương Chấn trong một phim mới của Hầu Hiếu Hiền, dự kiến trình chiếu tại LHP Cannes năm 2011. Không thể chờ đợi !

Thành phố và những cơn số

+ Nắng gắt vào buổi trưa, đi ăn mà thèm mưa, tụi biên tập lưa thưa mấy đứa, ngu đều mà chẳng thèm kiến thức xưa. Tiết trời tháng 3 và tháng 4 nóng khủng khiếp, da như cháy đen mặt mũi tèm lem, phát chán chỉ muốn ăn kem.

+ Đàn ông đẹp và đồng tính đều mất nết vì đã cả gan lấy vợ gần hết, chán chết. Thích đàn ông có vợ thật là hưng phấn và cũng lắm mệt nhoài, các anh chơi vợ ban đêm chơi trai nhí ban ngày hỏi sao không oải. Đôi lúc chỉ ước có thể giết chết vợ hắn, hoặc cho ả ngồi xe lăn, ăn bánh canh, mình thì mần hắn cho tới khi mặt hắn tái xanh.

+ Công việc có khi chất như núi ngập đầy đỉnh đầu, đến là rầu. Xế trưa mà vẫn còn ngồi lạch cạch gõ gõ bàn phím là chỉ muốn ngất đi và chóng mặt, hoa mắt và đờ đẫn cả hệ tư tưởng. Muốn có thưởng ? Đừng tưởng dễ hưởng !

+ Kẹt xe khiến người ta muốn chửi bới, rủa thầm, gào thét và bực bội ngay tại hiện trường, thấy mà thương. Giá mà mấy mẹ mấy cha khôn ngoan tài giỏi biết chuyển đổi lại bộ máy giao thông lề đường ngu si đần độn thì còn gì phải than vãn, người ta sẽ không đua nhau nằm chết đầy trên mặt đường...mương hoặc giữa dòng sông Tương.

+ ...hà khắc và những thằng hắc dịch tai to mặt bự mất dạy la oai, thiệt là...quái. Thế mới thấy dân nghèo dân oan hỡ tí động tí là vùi dập, đánh đập, tra tấn tinh thần tử hình giấu mặt, biệt hơi tăm tích. Châm ngòi kích thích, phản động bằng...sợi xích ?!

+ Yêu nhiều thì kiệt sức mà không thể yêu thì là bất lực, đéo có lập luận nào mà mấy ba mấy má chịu cho nó đỡ cực. Hết rồi tình yêu sâu nặng kéo dài non sông, giảm bớt mùa đông, tăng mùa gió lồng lộng. Giờ chỉ chờ "nắng cực" là nhào vô xực, ừng ực ừng ực, hừng hực hừng hực, nóng nực, phát bực...


Trích một vài điều sốt, chẳng thấy cái nào tốt, hay là tại tôi dốt ? Nhìn đâu cũng thấy sốt ?