Thời kì đỉnh cao ở Cannes

Không ngoa, kì tổ chức lần thứ 64 đã mở ra một diện mạo đầy kiêu hãnh cho Cannes, một trong ba LHP Quốc tế hàng đầu Thế giới. Năm nay, cuộc hội ngộ anh tài ở bảng tranh giải Cành cọ vàng gây sóng gió hơn bao giờ hết, thậm chí vượt qua cả “Thời vàng bóng chưa xa” của năm 2009. Rất nhiều tác phẩm lớn với sự hưởng ứng đầy nhiệt tình của các nhà phê bình trên khắp mọi nơi, kể những phim nghệ thuật thâm sâu nhất cho đến cả những thước phim đặc trưng Hollywood với kinh phí khổng lồ…

Cannes bốc đồng nhưng tinh tế

Hầu như đã trở thành dấu ấn, mỗi kì Cannes diễn ra, dân tình lại bàn tán xôn xao về một số tác phẩm nghệ thuật. Không phải chỉ vì đó là các phim hấp dẫn và độc đáo nhất, mà còn là vì chúng thường mang đến những luồng ý kiến phê bình gay gắt cùng sự phẫn nộ của đám đông khán giả. Cần phải nhắc lại rằng mỗi năm ở Cannes, số lượng người xem bị shock và rời khỏi rạp chiếu giữa chừng là chuyện bình thường. Năm 2002 là Irréversible, 2005 là Battle in Heaven, 2006 là Shortbus và năm 2009 là Antichrist hay Kinatay. Lần này, vẻ đẹp bốc đồng ở Cannes tiếp tục xảy đến với tác phẩm mới của đạo diễn Đan Mạch Lars Von Trier. Mặc dù Melancholia không có nhiều cảnh sởn gai óc như Antichrist, nhưng những phát ngôn bừa bãi của vị đạo diễn tài năng này, đã khiến cho dân chúng kịch liệt phản đối. Khoan hãy nói đến “Chủ nghĩa tự sướng” của Von Trier khi tuyên bố về tài nghệ của ông hoặc những suy nghĩ lạc quan về thế hệ của Hitler, tác phẩm Melancholia bản chất đã dễ gây tranh cãi. Khi ăn mừng đám cưới của chính mình cũng là lúc Justine cảm thấy cuộc sống đang bị đảo lộn. Hành tinh sầu muộn đang tiến dần đến Trái đất, Justine bị cuốn vào ảo giác và tự vấn về bản thân cùng những mối quan hệ xung quanh. Lars Von Trier một lần nữa đưa siêu nhiên vào phim ảnh, một cách gieo vào lòng người ta cảm giác “ngày tận thế đang đến gần…”. Còn The Skin I Live In của Pedro Almodóvar đánh dấu lần đầu tiên ông làm thể loại phim kinh dị, khá thách thức về một mối tình sâu đậm. Không thể vượt qua được ám ảnh bởi làn da người vợ bị phá hủy sau một tai nạn ôtô, bác sĩ chuyên gia thẩm mỹ Robert Ledgard tìm cách chế tạo một loại da người đặc biệt có thể chống lại mọi tác động từ bên ngoài. Không chỉ có những nàh làm phim nam giới thích “gây hấn”, đạo diễn nữ như Julia Leigh cũng cho thấy khả năng “nổi loạn” của mình qua bộ phim đậm mùi tính dục Sleeping Beauty, kể về Lucy, cô sinh viên trẻ đi làm thêm để trang trải chi phí học tập, muốn được biết điều gì đã xảy ra với mình khi cô say giấc trong vai trò “Người đẹp ngủ” cho những quý ông lớn tuổi thỏa mãn.

Bốc đồng nhưng tinh tế, Cannes lần thứ 64 cũng đánh dấu sự trở lại của Kim Ki-duk sau ba năm ngừng hoạt động làm phim. Ariang, phim thứ 13 của ông chủ yếu quay chính ông cùng một số nhân vật khác (giấu mặt, chỉ nghe thoại) trong hành trình thiền hóa cuộc sống của tác giả. Còn với Hong Sang-soo, “người quen của Âu châu” thì The Day He Arrvies vẫn tập trung khai thác những mẩu chuyện không đầu không đuôi, một tầng lớp trẻ (thường là nghệ sỹ) hay sầu muộn và đôi khi bi quan tìm cách giải khuây bằng rượu, tình dục và những cuộc hội thoại triền miên. Tuy nhiên, dấu ấn tinh tế ở Cannes năm nay lại thuộc về La Harve, The Artist và The Tree of Life. Với bộ phim đầu, đạo diễn người Phần Lan đã hoàn thành kiệt tác chân thực về một cảng biển Le Havre bi đát và bần cùng của nạn nhập cư, tình trạng người nghèo gia tăng tại các nước phát triển. Riêng The Artist, người xem được quay trở về với thế giới chân thực và sống động. Chỉ hai mảng màu sáng tối (phim đen trắng), bộ phim đã phác họa chân dung của một ngôi sao màn bạc thời phim câm, và sự đi xuống dẫn đến mất hút của dòng phim này. Trì hoãn và làm nức lòng người hâm mộ, The Tree of Life của Terrence Malick cuối cùng cũng lộ diện và không làm người ta thất vọng. Thuộc thể loại tâm linh, chuyện phim bám theo cuộc sống của một gia đình vào những năm 1950, những tương quan của một đời người khi phải “vật lộn” với cuộc sống hiện đại.

Cannes xa xỉ và hào nhoáng

Tất nhiên, vẻ đẹp ở Cannes đã được dân tình bàn tán khá nhiều đến mức nghĩ về Cannes, người ta sẽ mơ tưởng đến một cung điện Palais trải thảm đỏ dài bất tận, một vùng trời Côte d’Azur đầy đam mê và cuồng nhiệt. Vẻ hào nhoáng óng ánh từ trang sức, phụ kiện đắt tiền của những siêu sao. Hay những ánh đèn flash chớp nháy liên tục, báo hiệu một cuộc “thi thố” giữa các phóng viên, nhiếp ảnh hàng đầu…hòng độc quyền hình ảnh ngôi sao mà họ yêu thích. Nhưng đó là chuyện bên lề, chuyện hậu trường sân khấu. Cái chính và trọng tâm vẫn là những bộ phim được đem hoặc mời đến Cannes trình chiếu. Ngay từ đêm khai mạc, Cannes đã chọn “đùng người, đúng phim”, Midnight in Paris như lời tự tình của Woody Allen dành cho thành phố, con người nước Pháp mà ông hằng yêu mến, đáp trả lại tình cảm của nơi này (cụ thể là Cannes) dành cho ông trong nhiều năm qua. Trong đêm khai mạc, dàn diễn viên ngôi sao của phim đã làm bừng sáng thảm đỏ Cannes trong tích tắc. Có một điều không thể chối cãi, đó là trong danh sách phim tranh giải Cành cọ vàng, luôn luôn “lọt” vào đó những tác phẩm mang hơi hướng giải trí đến từ Hollywood. Đạo diễn Quentin Tarantino (Chủ tịch BGK năm 2004) là tác giả có nhiều phim ăn khách lọt vào đề cử ở Cannes. Năm 2004 là Kill Bill (2), Năm 2007 là Death Proof, gần đây nhất là Inglourious Basterds. Kì này Cannes có Drive, được đánh giá là đỉnh cao của phim bạo lực, phần thiết kế âm thanh xuất sắc cộng với những màn đổ máu đến kinh người, bộ phim này nuôi hi vọng sẽ lập thành tích bất ngờ trong tháng Chín tới. Cùng trong hạng mục Tranh giải, xuất phẩm 3D “máu đổ đầu rơi” của tay đạo chuyên trị dòng phim chết chóc Takashi Miike cũng kịp làm thỏa mãn những khán giả có thần kinh thép với Hara-Kiri: Death of a Samurai gồm nhiều cảnh sát hại tàn bạo. Như những tác phẩm thuần giải trí trước đây, các phim của Miike luôn “tra tấn” người xem bởi vẻ đẹp bạo lực và những cái chết đáng sợ nhưng luôn luôn là một cái đó hấp dẫn và dễ dàng hút khách đến rạp.

Người ta nói Cannes luôn tìm cách dung hòa với thị trường Hollywood đồ sộ, bởi tuy vang danh là LHP xa hoa phù phiếm, Cannes vẫn muốn mời mọc càng nhiều phim bom tấn ăn khách đến với mình càng tốt, bởi qua đó, thảm đỏ mới sực nức mùi hương các sao và Cannes lại càng thêm uy tín và hấp dẫn du khách. So với LHP Berlin đầu năm và LHP Venice mùa Thu, ở Cannes bao giờ cũng náo nhiệt và sôi động hơn hẳn. Bạn không thích xem phim nghệ thuật…nhức đầu ư? Chớ hề gì, các hạng mục bên ngoài Tranh giải sẽ là cuộc hội ngộ của nhiều ngôi sao thị trường sáng giá. Năm nay, Kungfu Panda (2), Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides và Swordsmen là ba cái tên bạc triệu đáng chú ý. Thông tin về những tác phẩm này không còn gì là xa lạ với người hâm mộ, bởi đa phần nhà sản xuất thường tiết lộ các thông tin, chuyện hậu trường, hình ảnh + clip…để quảng bá cho chiến dịch chiếu phim diễn ra đầu Hè 2011.

Chu Trần Minh Đức (bài đã đăng trên Tạp chí Nhịp sống Sài Gòn)